Saç ekimi kimlere yapılmaz? Uygun olmayabilecek durumlar

Hangi durumlarda saç ekimi önerilmez?

Saç ekimi, iki temel şart sağlanmadığında yapılmaz: donör bölgede (greftleri, yani nakil için alınan doğal kıl gruplarını aldığımız ense ve yan bölgeler) yeterli sağlıklı saç olmalı, seyrek alandaki deri de ekilen greftleri besleyebilecek durumda olmalıdır. Bu şartlar sağlansa bile dökülmenin nedeni henüz belli değilse, ciddi bir sağlık sorunu kontrol altında değilse ya da beklentiniz ile mümkün olan sonuç arasında büyük bir fark varsa ekimi erteleyebilir ya da size başka bir yol önerebiliriz.

Bunun nedeni, saç ekiminin yeni saç kökü oluşturmamasıdır. Ekim, dökülmeye daha dayanıklı bölgedeki kökleri seyrelen alana taşır; bu yüzden hem alınacak kaynağın hem de yerleştirilecek zeminin uygun olması gerekir. Aşağıdaki durumların bir kısmı kesin bir “hayır” değil, “şimdilik değil” anlamına gelir.

Donör bölge yeterli değilse

Ekimde kullanabileceğimiz saç, donör bölgedeki saçla sınırlıdır; buradan alınan bir kökün yerine yenisi gelmez. Donör bölge seyrelen alanı makul bir sıklıkla örtmeye yetmiyorsa ekim beklediğiniz farkı yaratmayabilir. Gereğinden fazla alım ise donör bölgenin kendisini seyrek gösterebilir.

Donör bölge özellikle şu durumlarda yetersiz kalabilir:

• Yaygın incelme: İncelme belirli bir desen izlemeden ense ve yanlar dâhil saçlı derinin geneline yayılıyorsa donör bölgedeki saçlar güvenilir bir kaynak olmayabilir; bu durumda ekim genellikle önerilmez. Kadınlarda bu tablonun nasıl değerlendirildiğini kadınlarda saç ekimi sayfasında anlattık.
• Geniş açıklık ve seyrek donör bölge bir aradaysa: Açık alanın tamamını sık örtmek mümkün olmayabilir; greftleri görünüm açısından öncelikli alanlara ayıran daha sınırlı bir plan konuşulabilir ya da ekim uygun olmayabilir.
• Önceki işlemler: Daha önceki ekimlerde donör bölgeden çok sayıda greft alındıysa yeniden alınabilecek miktar azalmış olabilir.

Dökülmenin nedeni belli değilse ya da saçlı deri hazır değilse

Saç ekimi çoğunlukla kalıtsal yatkınlık ve hormonlarla ilişkili dökülmede (androgenetik alopesi), kalıcı olarak seyrelmiş alanlar için kullanılır. Her dökülme bu türden değildir; bazılarında ekim gereksiz, bazılarında ise şimdilik uygun değildir:

• Telojen efluvyum: Yoğun stres, ateşli bir hastalık, doğum ya da beslenme sorunlarından birkaç ay sonra başlayabilen yaygın dökülmedir. Saç kökleri yerinde durduğu için saçlar çoğu zaman kendiliğinden geri gelir; dökülme yatışana kadar ekimi ertelemeyi öneririz.
• Saçkıran (alopesi areata): Bağışıklık sisteminin saç köklerine yöneldiği bu hastalık etkinken ekim uygun değildir; sakin dönemde de çoğu zaman doğru seçenek olmaz. Ekilen saçlar da etkilenebilir; dökülen saçlar ise kendiliğinden ya da tedaviyle yeniden çıkabilir. Ayrıntıları saçkıran yazısında anlattık.
• İz bırakan saç dökülmeleri (skatrisyel alopesi): Saç köklerinin iltihapla kalıcı olarak hasar gördüğü bu hastalıklar etkinken ekim planlamayız; ekilen saçlar da aynı süreçten etkilenebilir. Hastalık uzun süre sakin kaldıysa ekimi dermatoloji uzmanınızın görüşüyle konuşabiliriz; yine de hastalık sonradan yeniden etkinleşebilir.
• Tedavi edilebilir bir neden: Tiroid sorunu ya da demir eksikliği gibi bir durum dökülmeye eşlik ediyorsa önce onun düzeltilmesi gerekir; saçlar bunun ardından toparlanabilir.
• Süren bir etken: Saçı uzun süre sıkı toplamaya bağlı seyrelmede (traksiyon alopesisi) bu alışkanlık sürüyorsa ekilen saçlar da etkilenebilir. Saç koparma dürtüsünde (trikotilomani) ise önce bu durumun bir hekimle ele alınması gerekir.

Saçlarınız yamalar hâlinde ya da kısa sürede yoğun biçimde dökülüyorsa veya dökülmeye kaşıntı, kızarıklık, pullanma ya da ağrı eşlik ediyorsa önce bir dermatoloji uzmanına başvurun. Fotoğraf üzerinden tanı koymayız; muayenede böyle bir durumdan şüphelenirsek ekim planını bekletiriz.

Seyrek alandaki deri ekime hazır mı?

Ekilen greftler, yerleştirildikleri derinin kan dolaşımıyla beslenir. Saçlı deride iltihap, enfeksiyon ya da alevlenmiş bir deri hastalığı varsa önce tedavisini öneririz. Yara izi gibi kanlanması daha zayıf dokulara da ekim yapılabilir; ancak orada saç çıkışı daha az öngörülebilir olduğu için planı ve beklentiyi ayrıca konuşuruz.

Ciddi bir sağlık sorunu kontrol altında değilse

Saç ekimi lokal anestezi altında yapılan cerrahi bir işlemdir. Genel sağlığınızın işleme ve iyileşme sürecine elverişli olması gerekir. Şu durumlar işlemin ertelenmesini ya da ek bir değerlendirmeyi gerektirebilir:

• Kontrol altında olmayan şeker hastalığı ya da yüksek tansiyon
• Kontrol altında olmayan kalp, böbrek ya da karaciğer hastalığı
• Kanama ya da pıhtılaşma bozuklukları
• Ateşli bir hastalık ya da süren bir enfeksiyon
• Kanser tedavisi gibi bağışıklığı baskılayan bir tedavinin sürdüğü dönem
• Hamilelik ve emzirme dönemi

Sağlık durumunuz dengelendiğinde ekimi yeniden değerlendiririz; bazı ağır durumlarda ise ekim uygun olmayabilir. Kontrol altındaki kronik bir hastalık kendiliğinden engel değildir. Kullandığınız ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları, bilinen alerjilerinizi ve daha önce kabarık iz (keloid) bırakmış yaralarınızı muayenede mutlaka belirtin. Gerekirse sizi takip eden hekimin görüşünü alırız. Hiçbir ilacı kendi başınıza bırakmayın. Ayrıntılar için kronik hastalık ve saç ekimi yazısına bakabilirsiniz.

Beklenti ile mümkün olan arasında büyük fark varsa

Donör bölgedeki saç sınırlı olduğu için ekimle eski saç yoğunluğuna dönmek çoğu zaman gerçekçi olmaz. Ekim dökülmenin ilerlemesini de durdurmaz; ekim alanının çevresindeki kendi saçlarınız zamanla incelmeye devam edebilir.

Beklentinin plana sığmadığı bazı örnekler şunlardır: dökülmenin nereye varacağı henüz belli değilken genç yaşta çok alçak bir saç çizgisi istemek ya da geniş bir alanın tek seansta sık biçimde örtülmesini beklemek. Yaşın planı nasıl etkilediğini saç ekimi kaç yaşında yapılır yazısında anlattık.

Fark büyükse bunu işlemden önce açıkça söyleriz. Bazen bir süre izlemek ya da dökülmeyi yavaşlatmayı hedefleyen tıbbi tedavileri önce denemek daha uygun olabilir; bu tedavilerin size uygun olup olmadığı yalnızca hekiminizin değerlendirmesiyle belirlenir. Saçınızla ilgili kaygı günlük yaşamınızı belirgin biçimde etkiliyorsa bunu da konuşuruz; bazen ekimden önce bir ruh sağlığı uzmanından destek almak daha doğru olabilir.

Muayenede nasıl karar veririz?

Uygunluk kararı tek bir ölçüte dayanmaz; muayenede dökülmenizin seyrini, donör bölgedeki saç sıklığını ve tel kalınlığını, saçlı derinizi, genel sağlığınızı, ilaçlarınızı ve beklentinizi birlikte ele alırız. Gerekirse kan tahlili ya da bir dermatoloji uzmanının görüşünü isteriz.

Ön görüşmede sorularınızı yanıtlarız; saç ekimine uygun olup olmadığınız ise muayenede belirlenir. Sonuçlar da kişiden kişiye değişir.