Saç ekiminde kanal açma nedir? Safir ve çelik uç, kesi yönü ve derinlik

Kanal açma nedir?

Kanal açma, ekim alanında greftlerin (bir ya da birkaç saç teli taşıyan küçük doku parçalarının) yerleşeceği küçük kesilerin tek tek hazırlanmasıdır. Greftleri donör bölgeden aldıktan sonra seyrekleşen alana yerleştiririz; greftin deriye oturabilmesi için önce o noktada küçük bir açıklık gerekir. Bu açıklığa kanal denir. Tıp dilinde bu adım alıcı alanın (ekim alanının) hazırlanması olarak da geçer.

Kanal, greftin oturacağı yuvadır. Kanalın deriye giriş açısı ve baktığı yön, oraya yerleşecek saç telinin hangi doğrultuda çıkacağını belirler. Kanalların birbirine uzaklığı sıklığı belirler; derinliği ve genişliği de greftin yerine ne kadar iyi oturacağını etkiler. Saç teli deriden çıktığı doğrultuda uzar ve bu doğrultu ekimden sonra kendiliğinden değişmez. Bu yüzden kanal açma, işlem gününün en çok özen isteyen adımlarından biridir.

Kanal açma ayrı bir yöntem değil, saç ekiminin bir adımıdır: greftler hangi yolla alınırsa alınsın, ekim alanının hazırlanması gerekir. FUE'de (greftlerin tek tek alındığı yöntem) işlemin genel akışını FUE saç ekimi nedir? yazımızda anlattık. Kanalları açmadan önce ekim alanını lokal anesteziyle uyuşturuz.

Kanallar hangi uçlarla açılır?

Kanal açmada kullanılan araçların amacı aynıdır: grefti sıkıştırmadan ama çevresinde boşluk da bırakmadan alacak, temiz bir kanal açmak. Aralarındaki fark, ucun malzemesinde ve biçimindedir.

Sık duyduğunuz “Safir FUE” adı da ayrı bir yöntemi değil, FUE'de kanalların safir uçlu bıçakla açılmasını anlatır. Değişen yalnızca kanalı açan uçtur; greftlerin alınması ve yerleştirilmesi aynı ilkelerle ilerler. Ayrıntıları Safir FUE saç ekimi sayfasında, implanter kalemle yerleştirmeyi ise DHI saç ekimi sayfasında anlattık.

Safir ucun daha az iz bıraktığı ya da iyileşmeyi hızlandırdığı yönünde görüşler duyabilirsiniz. Safir ve çelik ucu karşılaştıran çalışmalar az sayıdadır ve bu görüşleri doğrulayacak güçte değildir. Bu yüzden ucun malzemesini tek başına bir üstünlük olarak sunmayız. Ucun malzemesinden çok, kanalın doğru ölçüde, açıda, derinlikte ve aralıkta açılması önemlidir; bunlar da planlamaya ve işlemi yapan hekimin deneyimine bağlıdır.

Açı, yön ve kesi doğrultusu: boyuna mı, enine mi?

Her kanalı, o bölgedeki doğal saçların çıkış açısını ve yönünü izleyecek biçimde açarız. Ön çizgide teller deriden dar bir açıyla, yatık çıkar; tepede ise yön, girdabın çevresinde adım adım döner. Ön çizgideki bu düzeni saç çizgisi tasarımı yazımızda anlattık.

Açı ve yönün yanında, kesinin deride hangi doğrultuda uzandığı da bir seçimdir. İki yaklaşım vardır:

• Boyuna (sagittal) kesi: Kesi, saçın çıkış yönüyle aynı doğrultuda açılır. Başın ön bölgesinde saç öne doğru çıktığı için bu kesi önden arkaya uzanır. Birkaç telli bir greftteki teller kanalda bir sıra hâlinde, biri diğerinin arkasında durur.
• Enine (koronal ya da lateral) kesi: Kesi, saçın çıkış yönüne dik açılır; ön bölgede kulaktan kulağa doğru uzanır. Greftteki teller bu kez yan yana dizilir.

Enine kesiyi tercih eden hekimler, bu yaklaşımın telin çıkış açısını denetlemeyi ve bir greftteki tellerin yana doğru açılarak daha geniş bir alanı örtmesini kolaylaştırdığını belirtir. Boyuna kesi de yaygın olarak kullanılır; bazı hekimler onu belirli bölgelerde tercih eder. İki yaklaşımdan birinin herkes için daha iyi sonuç verdiğini gösteren güçlü bir kanıt yoktur. Bazı planlarda ikisi, bölgeye göre birlikte kullanılabilir.

Kanalın derinliği, genişliği ve aralığı

Kanalın ölçüsü, oraya yerleşecek greftin ölçüsüne uymalıdır. Tek telli greftler için daha dar, birkaç telli greftler için biraz daha geniş kanal açılır. Ön çizgide çoğunlukla tek telli greftler kullanıldığı için bu bölgedeki kanallar genellikle en ince olanlardır.

Derinlik

Amaç, greftin deri yüzeyiyle aynı hizada oturmasıdır. Bu yüzden kanalın derinliğini greftlerin uzunluğuna göre ayarlarız. Derinlik greftle uyuşmazsa şunlar görülebilir:

• Kanal greftten sığ kalırsa greft yüzeyden taşabilir ya da yerinden çıkabilir; iyileşmeden sonra greftlerin çevresinde küçük kabarıklıklar kalabilir.
• Greft gereğinden derine yerleşirse deri yüzeyinin altına gömülebilir; bu da küçük çukurlaşmalara, batık kıllara ya da küçük kistlere yol açabilir.

Genişlik

Kanal greftten dar olursa greft yerleştirilirken sıkışabilir ve ezilebilir; geniş olursa yerine sıkıca oturmayabilir. Ucun genişliğini bu yüzden greftlerin boyuna göre seçeriz.

Aralık ve dağılım

Kanalların birbirine uzaklığı, ekim alanının ne kadar sık görüneceğini belirler. Ancak kanalları birbirine çok yakın açmak ekim alanının kanlanmasını etkileyebilir. Bu yüzden bir seansta bir alana ne kadar sık kanal açacağımızı derinin durumuna göre belirleriz. Sıklığın planlamadaki yerini kaç greft gerekir? yazımızda anlattık.

Kanalları düz sıralar hâlinde değil, doğal saçlardaki gibi hafif düzensiz bir dağılımla açarız; sıra hâlinde dizilen saçlar dikkat çeker. Ekim alanında kendi saçlarınız varsa kanalları, onların köklerine zarar vermemeye özen göstererek aralarına açarız. Bu saçların bir kısmı ekimden sonraki haftalarda geçici olarak dökülebilir (şok dökülme); zaten incelmiş olanların bir kısmı geri gelmeyebilir.

Kanalları kim açar?

Türkiye'de saç ekiminde kanal açma adımını yalnızca yetkili hekim yapabilir. Kanal açmak, deride kesi oluşturan tıbbi bir müdahaledir; her kanalda açı, yön, derinlik ve aralıkla ilgili kararlar verilir.

Bizde de kanalları hekim açar. Hangi ucun kullanılacağına, kesinin doğrultusuna ve kanalların sıklığına da işlemden önce yapılan plana göre hekim karar verir. Ön görüşmede ya da muayenede kanalları kimin açacağını ve hangi uçla çalışılacağını sormanız doğaldır.

Neleri henüz bilmiyoruz?

Kanal açmanın genel ilkeleri uzun zamandır biliniyor; ancak bazı sorular hâlâ açık:

• Safir mi, çelik mi? Ucun malzemesinin iyileşme süresine, ize ya da saç çıkışına bir etkisi olup olmadığını güvenilir biçimde gösterebilmek için hastaların rastgele gruplara ayrıldığı, iyi tasarlanmış karşılaştırmalar gerekiyor.
• Boyuna mı, enine mi? Kesi doğrultusunun ekim alanının kanlanmasına etkisi tartışılıyor; enine kesinin damarlara daha az zarar verebileceği öne sürülse de greftlerin tutunmasında birinin açıkça üstün olduğu gösterilmemiştir.
• Bir seansta ne kadar sık? Bir seansta bir alana ne kadar sık kanal açılabileceği, derinin durumuna göre kişiden kişiye değişir; bu sınırı önceden kesin olarak gösteren bir ölçüt yoktur.

Muayenede ve planlamada neye bakarız?

Kanal açmayla ilgili kararların çoğunu işlem gününden önce, muayenede ve planlamada veririz. Birlikte şunlara bakarız:

• Ekim yapılacak alanın genişliğine ve yerine
• Bu alandaki ve çevresindeki saçlarınızın çıkış açısına ve yönüne, tepedeki girdabın düzenine
• Ekim alanında kendi saçlarınızın bulunup bulunmadığına ve ne kadar incelmiş olduklarına
• Saç tellerinizin kalınlığına ve kıvrımına, donör bölgenizdeki greftlerin çoğunlukla kaç telli olduğuna
• Ekim alanında daha önceki bir işlemden ya da başka bir nedenden kalan iz dokusu olup olmadığına

Bu bilgilere göre hangi ucu kullanacağımızı, kesinin doğrultusunu, kanalların ölçüsünü ve sıklığını belirleriz. Derinlik ve genişlikte son ayarı ise işlem günü, alınan greftlere bakarak yaparız. Size uygun planı muayenede birlikte konuşuruz.

İşlemden sonraki günlerde ekim alanında kızarıklık, hafif şişlik ya da kabuklanma görebilirsiniz; bunlar iyileşmenin olağan parçalarıdır ve ne kadar sürdükleri kişiden kişiye değişir. Yıkama ve bakım için size verdiğimiz yazılı talimatı esas alın.

Saç ekimine uygun olup olmadığınız muayenede belirlenir; sonuçlar da kişiden kişiye değişir.