FUE saç ekimi nedir, nasıl yapılır?

FUE nedir?

FUE, saç köklerinin donör bölgeden (çoğunlukla ense ve yan bölgeler) tek tek alındığı saç ekimi yöntemidir. Adı, İngilizce “Follicular Unit Excision” (foliküler ünitelerin kesilerek çıkarılması) ifadesinin kısaltmasıdır. Kısaltmadaki “E” uzun süre “extraction” (çekip çıkarma) diye açıldı; bugün daha çok “excision” tercih ediliyor, çünkü her alım küçük de olsa cerrahi bir kesidir.

Foliküler ünite, saçların deriden birlikte çıktığı ve çoğunlukla bir ile dört telden oluşan doğal gruptur. FUE'de her üniteyi çevresinden içi boş, silindir biçimli ince bir uçla (punch) ayırır ve tek parça hâlinde alırız. Alınan her parçaya greft denir. İki kavramın farkını greft nedir yazımızda anlattık.

DHI ve Safir FUE ayrı yöntemler değildir: greftler yine tek tek alınır, fark kanal açma ve yerleştirme aşamasındadır.

FUE adım adım nasıl yapılır?

İşlem günü donör bölgeyi planınıza göre tıraşlı, kısmi tıraşlı ya da tıraşsız hazırlar, çalışacağımız bölgeleri lokal anesteziyle uyuştururuz. Anestezi uygulanırken ve sonrasında ne hissedeceğiniz kişiden kişiye değişir. Ardından dört adımla ilerleriz; sıra ve araçlar plana göre değişebilir.

1. Greftlerin alınması

Uç, foliküler ünitenin çevresinde deriyi dairesel olarak keser ve deriye yalnızca belli bir derinliğe kadar ilerler. Böylece ünitenin üst kısmı çevresindeki dokudan ayrılır; greft ardından ince bir pensle nazikçe çekilerek çıkarılır. Uç elle ya da motorlu bir cihazla döndürülebilir.

Folikül deri altında dik değil, eğik ilerler. Ucun açısını ve derinliğini bu seyre göre ayarlarız; aksi hâlde folikül enine kesilebilir (transeksiyon). Tek bir alan seyrekleşmesin diye greftleri yan yana değil, aralarında saç bırakarak ve donör bölgenin geneline yayarak alırız.

2. Greftlerin bekletilmesi

Greft, vücut dışında kaldığı sürede de canlı bir dokudur. Kurumaması, ezilmemesi ve bu sürenin uzamaması önemlidir. Greftler genellikle soğutulmuş bir saklama sıvısında bekletilir, büyütme altında kontrol edilir ve taşıdıkları tel sayısına göre ayrılır. Pensle tutarken folikülün alt ucundaki soğanı (saç telinin üretildiği kısım) sıkıştırmamaya özen gösteririz.

3. Kanalların açılması

Ekim alanında greftlerin yerleşeceği küçük kesilere kanal denir. Kanalların açısı ve yönü yeni saçların hangi doğrultuda çıkacağını, aralarındaki mesafe ise sıklığı belirler; derinlik ve genişlik de greftin kanala uyumunu etkiler. Kanallar safir ya da çelik uçlu ince bıçaklarla veya iğneyle açılabilir. Kanalları yetkili hekim açar. Ayrıntıları kanal açma yazımızda anlattık.

4. Greftlerin yerleştirilmesi

Greftleri açılan kanallara ince bir pensle yerleştiririz. Bazı planlarda implanter adı verilen kalem benzeri bir araç kullanırız; bu uygulamaya DHI denir. Kalem kanalı açıp grefti aynı adımda bırakabilir ya da önceden açılmış kanala yerleştirebilir. Tek telli greftleri genellikle saç çizgisinin en ön sıralarına, çok telli greftleri daha geriye yerleştiririz. Yerleştirme biçimlerini saç ekimi yöntemleri sayfasında karşılaştırdık.

Uç çapı ve uç türü neden önemlidir?

Uçların iç çapı çoğunlukla 1 milimetre civarındadır; daha ince ve daha geniş uçlar da kullanılır.

Uç inceldikçe deride açılan yara küçülür; ancak uç foliküler ünitenin kenarına yaklaştığı için folikülün kesilme ihtimali artabilir. Uç genişledikçe greft daha bol dokuyla alınabilir; ama her alımda daha fazla deri çıkarılır ve yara biraz büyür.

Uçlar keskin ya da künt olabilir. Keskin uçlar deriyi kolayca keser; künt uçlar ise folikülü kesmekten çok çevresinden ayırmak için tasarlanmıştır. Herkese uyan tek bir doğru seçim yoktur; seçim aşağıdaki etkenlere ve işlemi yapan hekimin deneyimine göre yapılır.

Donör bölge nasıl iyileşir?

Her alım noktası, uç çapı kadar küçük, yuvarlak bir yaradır. Bu yaralara dikiş atılmaz; kendiliğinden kapanır. İlk günlerde noktaların üzerinde küçük kabuklar ve çevrede kızarıklık görebilir, bölgede hassasiyet hissedebilirsiniz; bir süre uyuşukluk ya da kaşıntı da olabilir. Kabukları koparmayın; zamanla kendiliğinden dökülürler. Kızarıklık, özellikle açık tende, bir süre daha devam edebilir. İyileşmenin hızı kişiden kişiye değişir.

İyileşme tamamlandığında her alım noktasında küçük, nokta şeklinde bir iz kalır. Bu izler, çevredeki saçlar uzadığında çoğu zaman saçların arasında kalır; saç çok kısa kesildiğinde ya da tıraşlandığında fark edilebilir. Koyu tende izler çevredeki deriden daha açık ya da daha koyu görünebilir. Bazı kişilerde deri küçük yaralara bile kabarık bir iz dokusuyla yanıt verir; sizde böyle bir eğilim varsa muayenede mutlaka belirtin. İzleri saç ekimi iz bırakır mı yazımızda ayrıca ele aldık.

Folikülü bütün olarak alınan noktadan yeniden saç çıkması beklenmez. Bu yüzden donör bölgedeki saç sıklığı bir miktar azalır. Aynı alandan fazla greft alınırsa bölge seyrek ve düzensiz görünebilir, izler de daha belirgin hâle gelebilir. Bazı kişilerde işlem bölgelerinde geçici saç dökülmesi, kıl kökü iltihabı (folikülit) ya da küçük kistler görülebilir; bunları takip görüşmelerinde değerlendiririz.

Donör bölgenin bakımını işlemden sonra verdiğimiz yazılı talimatta anlatırız; bu yazıdaki genel bilgiler yerine o talimatı esas alın. Artan ağrı, kızarıklık ya da şişlik, akıntı veya ateş fark ederseniz takip görüşmesini beklemeden bize ulaşın.

FUE nasıl ortaya çıktı?

Saçlı deriden küçük, yuvarlak doku parçaları alıp başka bir yere taşıma fikri yeni değildir. 1950'lerin sonunda başlayan uygulamalarda birkaç milimetre çapında, her biri çok sayıda saç teli taşıyan yuvarlak greftler kullanıldı. Bu greftler ekim alanında öbek öbek bir görünüm verebiliyor, donör bölgede de daha büyük yuvarlak izler bırakıyordu.

Sonraki yıllarda greftler giderek küçüldü. 1990'larda foliküler üniteyi ekimin temel birimi olarak kullanan yaklaşım yaygınlaştı. Greftler çoğunlukla enseden çıkarılan bir deri şeridinden, büyütme altında ayrılarak hazırlanıyordu; bu yönteme FUT (şerit yöntemi) denir ve ensede çizgi şeklinde bir iz bırakır.

FUE adını ve bugünkü tanımını 2002'de yayımlanan bilimsel bir makaleden aldı: foliküler ünitelerin şerit çıkarılmadan, yaklaşık 1 milimetrelik uçlarla doğrudan donör bölgeden tek tek alınması. O tarihten bu yana motorlu cihazlar, farklı uç tasarımları ve robotik sistemler geliştirildi. Şerit yöntemini (FUT) ve robotla greft alımını uygulamıyoruz; bunlara yalnızca genel bilgi olarak değindik.

FUE'nin sınırları nelerdir?

Planı yaparken şu sınırları baştan konuşuruz:

• Folikül sayınızı artırmaz. Var olan folikülleri taşır; donör bölgenin verebileceği greft miktarı sınırlıdır. Bu sınırın nasıl belirlendiğini donör bölge ve donör dominansı yazımızda anlattık.
• Noktasal izler bırakır. Şerit çıkarılmaz, dikiş atılmaz; yine de her alım küçük bir kesidir.
• Zaman ve emek ister. Greftler tek tek alınıp yerleştirildiği için işlem uzun sürebilir; greft sayısı arttıkça ve tıraşsız planlarda süre daha da uzar.
• Greftler hassastır. Greftlerin nasıl tutulduğu ve vücut dışında ne kadar kaldığı sonucu etkileyebilir; kurumaya ve ezilmeye karşı dikkatle korunmaları gerekir. Dikkatle çalışılsa da bazı foliküllerin alım sırasında kesilmesi tümüyle önlenemez; kıvırcık saçta ve deriden çok yatık çıkan köklerde alım daha zordur.
• Dökülmenin ilerlemesini durdurmaz. Ekim, ekilmeyen bölgelerdeki kendi saçlarınızın dökülmesini önlemez.
• Her saç dökülmesine uygun değildir. Saçlı derinin geneline yayılan, belirli bir desen izlemeyen bir incelme varsa ya da dökülmenin nedeni belli değilse ekim doğru seçenek olmayabilir. Saçınız yamalar hâlinde ya da hızla dökülüyorsa tanı için bir dermatoloji uzmanına başvurmanızı öneririz.

Neleri henüz bilmiyoruz?

Hangi uç türünün, cihazın ya da saklama sıvısının uzun vadede daha iyi sonuç verdiğini net biçimde gösteren karşılaştırmalı kanıt sınırlıdır. Greftlerin yeni yerlerinde nasıl tutunup büyüyeceği de kişiden kişiye değişir ve önceden kesin olarak bilinemez.

Muayenede FUE planını nasıl yaparız?

FUE'nin size uygun olup olmadığına ve nasıl uygulanacağına muayenede birlikte karar veririz. Şunlara bakarız:

• Donör bölgenizdeki saç yoğunluğuna ve güvenli alım sınırına
• Ünitelerinizin çoğunlukla kaç tel taşıdığına, tellerin kalınlığına ve kıvrımına
• Köklerin deriden çıkış açısına ve derinizin yapısına
• Daha önceki yara izlerinizde kabarık iz oluşup oluşmadığına
• Ekim alanının genişliğine ve dökülmenizin nasıl ilerlediğine
• Saçınızı şimdi ya da ileride kısa taşımayı düşünüp düşünmediğinize

Bu bilgilerle alım sınırını, uç seçimini ve yerleştirme biçimini planlarız. Ekimin size uygun olmadığını düşünürsek bunu açıkça söyler, gerekirse başka bir yol öneririz. Sonuçlar kişiden kişiye değişir.