Tepe bölgesine saç ekimi: Saç girdabı, yön ve yoğunluk

Tepe bölgesi ve saç girdabı nedir?

Tepe bölgesi, başın üst ve arka kısmında, yukarıdan bakıldığında yuvarlak görünen alandır; tıp dilinde verteks (vertex) bölgesi olarak da anılır. Saçlar burada tek bir yöne değil, bir merkezden çevreye doğru dönerek uzanır; bu merkeze saç girdabı denir. Günlük dilde girdaba çoğu zaman “tepe” de denir; iki girdabı olan kişiler için “çift tepe” ifadesi kullanılır.

Girdabın yeri ve dönüş yönü anne karnında, saç foliküllerinin (saç telini üreten küçük yapıların) oluştuğu dönemde belirlenir ve yaşam boyunca genellikle değişmez. Saç incelse de folikülün deriden çıkış doğrultusu korunma eğilimindedir; bu yüzden tepeniz seyrekleşmiş olsa bile kalan ince teller girdabın yerini ve yönünü çoğu zaman gösterir.

Erkek tipi saç dökülmesinde incelme çoğu zaman şakaklarda ve tepede başlar; tepedeki incelme genellikle önce girdabın çevresinde fark edilir. Kadın tipi dökülmede ise incelme daha çok başın üstüne ve ayrım çizgisinin çevresine yayılır; ön saç çizgisi çoğu zaman korunur.

Tek girdap, çift girdap ve dönüş yönü

Çoğu kişide tek bir girdap bulunur; yukarıdan bakıldığında saçlar buradan saat yönünde ya da saat yönünün tersine dönerek dışa açılır. Gözlemlerde saat yönünde dönüş daha sık bildirilir; oranlar incelenen gruba göre değişir. Daha az kişide iki ayrı girdap bulunur.

Girdabınızın biçimi tek başına saç ekimine engel değildir; önemli olan, ekilen saçların genel bir kalıbı değil, sizin girdabınızın düzenini izlemesidir.

Greftler neden girdabın yönünü izler?

Saç ekiminde her grefti (bir ya da birkaç saç teli içeren küçük doku parçasını) açılan kanala ya da implanter kalemle belli bir açı ve yönde yerleştiririz. Saç teli deriden hangi doğrultuda çıkarsa o doğrultuda uzar. Ön bölgede saçlar çoğunlukla öne ve yana doğru, birbirine yakın yönlerde çıkar. Tepede ise yön, girdabın çevresinde dolandıkça adım adım değişir; yerleştirme yönünü de alan boyunca buna göre ayarlarız.

Yönün doğru izlenmesi üç açıdan önemlidir:

• Örtme: Aynı yöne yatan saçlar birbirinin üzerine biner ve deriyi daha iyi örter. Çevresine ters yönde çıkan saçlar ise dikleşebilir ya da aradaki deriyi açıkta bırakabilir.
• Uyum: Tepede çoğu zaman hâlâ kendi saçlarınız bulunur; ekilen saçlar onlarla aynı yönde uzarsa birbirine karışır, ters yönde uzarsa çaprazlaşıp dikkat çekebilir.
• Taranış: Saçın nasıl yattığı ve tarandığı büyük ölçüde çıkış yönüne bağlıdır. Ekilen saçın çıkış yönünü sonradan düzeltmek kolay değildir.

Saçları dökülmemiş kişilerde de girdabın tam merkezinde deri çoğu zaman biraz daha görünür, çünkü saçlar burada birbirinden uzaklaşan yönlerde çıkar. Bu yüzden amacımız merkezi tümüyle kapatmak değil, sizin girdabınıza benzeyen bir dönüş oluşturmaktır.

Ekim alanında kendi saçlarınız varsa greftleri onlara zarar vermemeye özen göstererek aralarına yerleştiririz. Bu saçların bir kısmı ekimden sonraki haftalarda geçici olarak dökülebilir (şok dökülme); zaten incelmiş olanlar her zaman geri gelmeyebilir. Mevcut saçların arasına ekim yaparken kullanabileceğimiz yaklaşımları saç ekimi yöntemleri sayfasında anlattık.

Tepe neden daha fazla greft gerektirebilir?

Aynı sayıda greft, tepede çoğu zaman ön bölgedekinden daha seyrek görünür. Bunun birkaç nedeni vardır:

• Saçlar dışa açılır: Girdaptan çıkan saçlar her yöne yayıldığı için ön bölgedeki kadar üst üste binmez; aralarındaki deri daha kolay görünebilir.
• Üstten ışık alır: Tepeye çoğu zaman yukarıdan bakılır; tavandan ya da güneşten gelen ışık doğrudan deriye düşüp yansıdığında seyreklik belirginleşir.
• Alan geniş olabilir: Tepe, kenarları belirsiz, kubbe biçimli bir alandır. Daire biçimindeki bir alanın çapı iki katına çıktığında yüzey alanı dört katına çıkar; bu yüzden açıklığın genişlemesi, gereken greft sayısına beklenenden fazla yansır.

Saç tellerinizin kalınlığı, kıvrımı ve saç ile ten renginiz arasındaki fark da görünen sıklığı etkiler. Bu yüzden tepe için önceden sabit bir greft sayısı vermiyoruz; sayıyı alanın genişliğine, donör kapasitenize ve hedeflediğimiz sıklığa göre muayenede belirleriz. Bu hesabı etkileyen etkenleri kaç greft gerekir yazısında anlattık.

Tepede dökülme ilerlemeye devam edebilir

Erkek tipi dökülmede tepedeki açıklık yıllar içinde genişleyebilir; bazı kişilerde zamanla ön bölgedeki açılmayla birleşir. Saç ekimi bu süreci durdurmaz. Ekilen saçlar genellikle donör bölgenin dökülmeye daha az duyarlı özelliğini korur; ancak aralarındaki ve çevredeki kendi saçlarınız incelmeye devam edebilir.

Bu nedenle tepeye ekimi planlarken yalnızca bugünkü açıklığı değil, ileride oluşabilecek tabloyu da düşünürüz. Bugünkü açıklık sık biçimde doldurulduktan sonra çevresi seyrelirse, ekilen alan çevresi açılmış bir ada gibi görünebilir; bunu gidermek için çevreye de ekim gerekebilir ve bu da donörden pay ister.

Tepedeki dökülmenin ne kadar ilerleyeceğini önceden kesin olarak söylemek mümkün değildir; genç yaşta bu daha da belirsizdir. Bu yüzden tepe ekimini bu dönemde daha temkinli planlarız. Yaşın plandaki yerini saç ekimi kaç yaşında yapılır yazısında anlattık. Tepedeki incelmede ilaç tedavileri de seçenekler arasındadır; size uygun olup olmadığı hekiminizin değerlendirmesiyle belirlenir, kendi başınıza kullanmaya başlamayın.

Donör sınırlıysa önce ön bölge mi, tepe mi?

Donör bölgeden alınan foliküllerin yerine yenisi çıkmaz. Donör kapasiteniz hem ön bölgeyi hem tepeyi istenen sıklıkta doldurmaya yetmiyorsa bir öncelik belirlemek gerekir. Donör kapasitesinin neye bağlı olduğunu donör bölge ve donör dominansı yazısında anlattık.

Bu durumda öncelik çoğu zaman ön bölgeye verilir. Ön saç çizgisi yüzünüzü çerçeveler; hem aynada sizin hem de karşınızdakilerin ilk gördüğü yer burasıdır. Tepe ise daha çok arkadan ve yukarıdan görülür; saçın uzunluğu ve taranışıyla bir ölçüde örtülebilir.

Yine de bu herkes için geçerli bir kural değildir; önceliği şunlara bakarak birlikte belirleriz:

• Dökülmenizin nerede başladığı ve ön bölgenin ne kadar korunduğu
• Yaşınız ve dökülmenin ilerleme hızı
• Donör bölgenizin yoğunluğu ve saç tellerinizin özellikleri
• Sizi en çok hangi bölgenin rahatsız ettiği ve saçınızı nasıl kullandığınız

Ön bölgesi korunmuş, dökülmesi tepede olan bir kişide ekimin asıl hedefi tepe olabilir. Donörün yetmediği durumlarda tepeye daha düşük bir sıklık planlamak, ekimi tepenin bir bölümüyle sınırlı tutmak ya da tepeyi daha sonraki bir değerlendirmeye bırakmak da seçenekler arasındadır. Size uygun olanı muayenede birlikte belirleriz.

Neleri henüz bilmiyoruz?

• Girdabın sayısını ve yönünü ne belirler? Bu tam olarak açıklanabilmiş değil. Genlerin yanı sıra başka etkenlerin de rol oynadığı düşünülüyor; tek yumurta ikizlerinde bile dönüş yönünün farklı olabildiği bildirilmiştir.
• Girdabın el tercihiyle ya da kişilikle ilgisi var mı? Dönüş yönünün el tercihiyle ilişkili olduğu öne sürülmüş, ancak sonraki çalışmalar bunu tutarlı biçimde gösterememiştir. Halk arasındaki “çift tepe” inanışlarını destekleyen bilimsel bir bulgu da yoktur.
• Tepe için ideal sıklık nedir? Herkes için geçerli bir ölçü yoktur; hekimlerin yaklaşımları da farklıdır.

Muayenede tepe bölgesini nasıl planlarız?

Planlamaya tepe bölgenizi yukarıdan ve farklı açılardan inceleyerek başlarız; saçlı derinin büyüteçli bir cihazla incelenmesi (trikoskopi) de yardımcı olabilir. Birlikte şunlara bakarız:

• Girdabınızın yerine, sayısına ve dönüş yönüne; kalan ince tellerin hangi doğrultuda çıktığına (tepe tümüyle açılmışsa kenarlardaki saçlar ve eski fotoğraflarınız da fikir verebilir)
• Seyrek alanın genişliğine ve kenarlarında incelmiş ama hâlâ saç üreten foliküller olup olmadığına
• Ön bölgenin durumuna ve iki bölge arasında açılma olup olmadığına
• Donör bölgenizin yoğunluğuna ve saç tellerinizin özelliklerine
• Dökülmenin nedenine ve nasıl ilerlediğine

Tepedeki her seyrelme erkek ya da kadın tipi dökülme değildir; başka bir neden düşünülürse önce tanı ve tedavi için bir dermatoloğa başvurmanızı öneririz.

Ekim tepe bölgesindeyse ilk gecelerdeki yatış şekliniz farklı olabilir. Size uygun pozisyonu yazılı bakım talimatınızda belirtiriz; bu talimat her zaman genel bilgilerden önce gelir. Tepede yeni saçların çıkması ve kalınlaşması ön bölgeye göre daha uzun sürebilir; bu süre de kişiden kişiye değişir. Süreci ekilen saçlar ne zaman çıkar yazısında anlattık.

Saç ekimine uygun olup olmadığınız muayenede belirlenir; sonuçlar da kişiden kişiye değişir.